Kamis, 05 Februari 2026

Manungsa Tanpa Aran

ᬓᬓᬶ ᬫᬦᬸᬲ᭄ᬬ ᬢᬦ᭄ᬧ ᬅᬭᬦ᭄Manungsa Tanpa Aran

(Basa Jawa Kuno / Kawi Rasa)

Ana ing satemahing sepi, nalika swara donya wus ora kawastanan,

aku manggih sawijining pepadhang kang ora sumunar saka njaba,

nanging murub ana ing sajroning rasa kang tanpa tembung.

Ing kono kawruhan dumadak cumlorot:

yen kang sinebut Agus iku dudu aku.

Iku mung aran kang dipasang ing raga iki,

kaya tandha kang ditempelake ing barang.

Raga iki katon.

Pikiran iki krungu swarane.

Rasa iki katon obah-obah kaya ombak.

Lan kabeh iku bisa dak sakseni.

Manawa bisa disekseni, mesthi dudu aku.

Nalika aku lungguh meneng, ngestokake ambegan,

ambegan dak buwang alon, banjur dak tahan suwe.

Ing kono wiwit katon pepadhang kang alus banget.

Raga iki wiwit gragapan.

Naluri raga kaya nguwuh lirih, nyuwun enggal narik ambegan.

Nanging aku ora keseret.

Aku mung nyekseni.

Ambegan dak serot alon maneh, dak tahan maneh suwe.

Naluri iki kaya bisik-bisik, nyurung supaya enggal ngeculake.

Nanging aku ora manut.

Ambegan dak buwang alon sanget.

Ing wektu iku kawruhan kawiyak:

Sing gragapan iku dudu aku.

Sing kesusu iku dudu aku.

Sing butuh hawa iku dudu aku.

Raga iki kang butuh.

Naluri iki kang obah.

Aku mung kang nyekseni.

Saka kene katon cetha, manungsa asring kliru ngenali awake dhewe.

Ngira yen awake iku raga.

Ngira yen awake iku pikiran.

Ngira yen awake iku rasa.

Padahal kabeh iku mung barang kang bisa disawang.

Lan kang nyawang, iku kang sejati.

Tanpa aran.

Tanpa rupa.

Tanpa swara.

Mung eling kang tetep ana.

Nalika iku katon, sepi dadi amba tanpa wates.

Hening dadi jero tanpa dhasar.

Ora merga ambegan ditahan.

Ora merga laku tapa.

Nanging merga kaping pisan, aku ora maneh kaseret raga iki.

Aku jejeg dadi seksi.

Lan saka kono, aku nyumurupi manungsa iki… kaya saka njaba.

Terjemahan Bahasa Indonesia

Dalam suatu keheningan, ketika suara dunia sudah tidak terasa,

aku menemukan sebuah cahaya yang bukan berasal dari luar,

melainkan menyala di dalam rasa yang tanpa kata.

Di sana muncul pemahaman yang sangat terang:

bahwa yang disebut Agus bukanlah aku.

Itu hanya nama yang ditempelkan pada tubuh ini,

seperti tanda yang ditempelkan pada sebuah benda.

Tubuh ini terlihat.

Pikiran ini terdengar suaranya.

Perasaan ini tampak bergerak seperti ombak.

Dan semuanya itu bisa aku saksikan.

Jika bisa disaksikan, pasti itu bukan aku.

Saat aku duduk diam memperhatikan napas,

aku menghembuskan napas perlahan, lalu menahannya lama.

Di situlah mulai terlihat sesuatu yang sangat halus.

Tubuh ini mulai gelisah.

Naluri tubuh seperti berteriak lirih, meminta agar segera menarik napas.

Namun aku tidak ikut terseret.

Aku hanya menyaksikan.

Aku menarik napas perlahan lagi, lalu menahannya lama.

Naluri ini seperti berbisik, mendorong agar segera melepaskan napas.

Tetapi aku tidak mengikuti.

Aku membuang napas dengan sangat pelan.

Pada saat itu muncul pemahaman yang jelas:

Yang gelisah itu bukan aku.

Yang tergesa-gesa itu bukan aku.

Yang membutuhkan udara itu bukan aku.

Tubuh ini yang membutuhkan.

Naluri ini yang bergerak.

Aku hanya penyaksi.

Dari sini terlihat jelas bahwa manusia sering salah mengenali dirinya.

Mengira dirinya adalah tubuh.

Mengira dirinya adalah pikiran.

Mengira dirinya adalah perasaan.

Padahal semua itu hanyalah sesuatu yang bisa dilihat.

Dan yang melihat itulah diri yang sejati.

Tanpa nama.

Tanpa bentuk.

Tanpa suara.

Hanya kesadaran yang selalu ada.

Ketika itu terlihat, sepi menjadi sangat luas.

Hening menjadi sangat dalam.

Bukan karena napas ditahan.

Bukan karena laku tapa.

Tetapi karena untuk pertama kalinya, aku tidak lagi terseret oleh tubuh ini.

Aku berdiri sebagai penyaksi.

Dan dari sana, aku melihat manusia ini… seakan dari luar.

Tidak ada komentar:

Posting Komentar

Manungsa Tanpa Aran

ᬓᬓᬶ ᬫᬦᬸᬲ᭄ᬬ ᬢᬦ᭄ᬧ ᬅᬭᬦ᭄Manungsa Tanpa Aran ( Basa Jawa Kuno / Kawi Rasa ) Ana ing satemahing sepi, nalika swara donya wus ora kawastanan, aku m...